เข้าใจ Linux Permission: rwx, chmod, chown แบบไม่งง

ในระบบปฏิบัติการ Linux Server โดยเฉพาะงานดูแลระบบองค์กร ไม่ว่าจะเป็น Rocky Linux, Ubuntu Server หรือ Debian ปัญหาที่พบประจำคือ

“เว็บเข้าไม่ได้”, “Permission denied”, “อัปโหลดไฟล์ไม่ได้”, “Service อ่านไฟล์ config ไม่ได้”

ต้นเหตุส่วนใหญ่มาจาก File Permission และ Ownership ที่กำหนดไม่ถูกต้อง

บทความนี้จะอธิบาย rwx, chmod, chown แบบเข้าใจง่าย เห็นภาพ และสามารถนำไปใช้งานจริงได้ทันที

1️⃣ โครงสร้าง Permission ใน Linux คืออะไร?

รูปแบบที่เห็นจากคำสั่ง `ls -l`

แยกความหมายออกเป็นส่วน ๆ

2️⃣ ความหมายของ rwx

ตัวอักษร	ความหมาย	ใช้กับไฟล์	ใช้กับโฟลเดอร์
r	read	อ่านไฟล์	ดูรายชื่อไฟล์
w	write	แก้ไขไฟล์	สร้าง/ลบไฟล์
x	execute	รันไฟล์	เข้าไปใน directory

ตัวอย่างสถานการณ์จริง

ถ้าเว็บ Apache อ่านไฟล์ไม่ได้ → ไม่มี r
ถ้าอัปโหลดไฟล์ไม่ได้ → ไม่มี w
เข้าโฟลเดอร์ไม่ได้ → ไม่มี x

3️⃣ เลข 755, 644 มาจากไหน?

Linux ใช้เลขฐาน 8 (Octal)

ค่า	ความหมาย
r = 4
w = 2
x = 1

รวมกันเป็นตัวเลข

Permission	คำนวณ	ค่า
rwx	4+2+1	7
rw-	4+2	6
r-x	4+1	5
r–	4	4

ตัวอย่างยอดนิยม

ค่า	ความหมาย
755	rwxr-xr-x
644	rw-r–r–
700	rwx——
777	rwxrwxrwx (อันตราย!)

4️⃣ chmod คืออะไร?

chmod = change mode (เปลี่ยน permission)

ใช้แบบตัวเลข

ใช้แบบตัวอักษร

ตัวอักษร	ความหมาย
u	user
g	group
o	others
a	all

ตัวอย่างใช้งานจริง (งานเว็บเซิร์ฟเวอร์)

โฟลเดอร์ = 755
ไฟล์ = 644

นี่คือ Best Practice สำหรับ Web Server

5️⃣ chown คืออะไร?

chown = change owner

เปลี่ยนเจ้าของไฟล์

ตัวอย่าง

เปลี่ยน owner และ group พร้อมกัน

ทำไม chown สำคัญ?

เช่น Apache/Nginx ทำงานในชื่อ user:

www-data (Ubuntu/Debian)
apache (Rocky Linux / CentOS)

ถ้าไฟล์เป็นของ root → เว็บจะเขียนไฟล์ไม่ได้

6️⃣ ตัวอย่างเคสที่เจอบ่อยในงานจริง

ปัญหา: WordPress อัปโหลดรูปไม่ได้

สาเหตุ:

owner ไม่ใช่ www-data
ไม่มี write permission

วิธีแก้:

ปัญหา: รัน script ไม่ได้