สำหรับผู้ดูแลระบบ Linux หนึ่งในงานพื้นฐานที่ต้องทำอยู่เสมอคือ การจัดการ Software Package เช่น การติดตั้งโปรแกรมใหม่ อัปเดตระบบ หรือถอนการติดตั้งซอฟต์แวร์ที่ไม่ใช้งาน

ในระบบ Ubuntu Server เครื่องมือหลักที่ใช้คือ APT (Advanced Package Tool) ซึ่งเป็นระบบจัดการแพ็กเกจที่ทำให้การติดตั้งซอฟต์แวร์บน Linux ทำได้ง่าย รวดเร็ว และปลอดภัย

APT จะเชื่อมต่อกับ Software Repository ของ Ubuntu เพื่อดาวน์โหลดโปรแกรมและ dependency ต่าง ๆ มาให้โดยอัตโนมัติ

บทความนี้จะพาไปเรียนรู้คำสั่งพื้นฐานที่ SysAdmin ควรรู้และใช้งานได้จริง

Prerequisites

ก่อนเริ่มใช้งาน APT ควรมีสิ่งต่อไปนี้

Ubuntu Server เวอร์ชัน Ubuntu Server 24.04 LTS
สิทธิ์ผู้ใช้งาน sudo
เครื่องเชื่อมต่ออินเทอร์เน็ต

ตัวอย่างการใช้ sudo

sudo apt update

โครงสร้าง Repository ของ APT

APT จะดึงซอฟต์แวร์จาก Repository ซึ่งกำหนดไว้ในไฟล์

/etc/apt/sources.list

ตัวอย่าง

deb http://archive.ubuntu.com/ubuntu noble main restricted universe multiverse

ความหมายของแต่ละส่วน

Repository	ความหมาย
main	Software หลักที่ Canonical ดูแล
restricted	Software ที่มีข้อจำกัด license
universe	Software จาก community
multiverse	Software ที่มี license พิเศษ

คำสั่ง APT ที่ SysAdmin ต้องรู้

1. อัปเดตรายการ Package

ก่อนติดตั้งหรืออัปเดตโปรแกรม ควร refresh repository ก่อน

sudo apt update

ผลลัพธ์

ดึงรายการ package ล่าสุด
ตรวจสอบ version ใหม่

2. อัปเกรด Package ในระบบ

sudo apt upgrade

APT จะอัปเดต package ที่มีเวอร์ชันใหม่

ตัวอย่าง

32 packages can be upgraded

กด Y เพื่อยืนยัน

3. อัปเกรดระบบทั้งหมด (Full Upgrade)

sudo apt full-upgrade

คำสั่งนี้จะ

อัปเกรด package
เพิ่มหรือลบ dependency ที่จำเป็น

เหมาะสำหรับ system upgrade

4. ติดตั้ง Package ใหม่

ตัวอย่างติดตั้ง Web Server

sudo apt install apache2

APT จะ

ดาวน์โหลด package
ติดตั้ง dependency
configure ระบบอัตโนมัติ

ตรวจสอบบริการ

systemctl status apache2

5. ค้นหา Package

apt search nginx

ตัวอย่างผลลัพธ์
nginx – high performance web server
nginx-core
nginx-full

6. ดูรายละเอียด Package

apt show nginx

ข้อมูลที่จะแสดง

version
dependency
description
maintainer

7. ถอนการติดตั้ง Package

ถอนโปรแกรม

sudo apt remove nginx

ถ้าต้องการลบ config ด้วย

sudo apt purge nginx

8. ลบ Package ที่ไม่ใช้แล้ว

หลังการ uninstall dependency บางตัวจะค้างอยู่

ลบออกด้วย

sudo apt autoremove

9. ล้าง cache package

APT จะเก็บไฟล์ .deb ไว้ในเครื่อง

sudo apt clean

ตำแหน่ง cache

/var/cache/apt/archives

ตรวจสอบรายการ Package ที่ติดตั้ง

ดูรายการทั้งหมด

apt list –installed

ตรวจสอบเฉพาะโปรแกรม

dpkg -l | grep apache

ตรวจสอบ Version ของ Ubuntu

lsb_release -a

หรือ

cat /etc/os-release

⚠️ ข้อควรระวังสำหรับ SysAdmin

ก่อน upgrade server production ควร

backup ระบบ
test ใน staging server ก่อน
อ่าน changelog ของ package

ตัวอย่างดู changelog

apt changelog nginx

Best Practice สำหรับ Server

SysAdmin ส่วนใหญ่มักใช้ workflow นี้

sudo apt update

sudo apt upgrade -y

sudo apt autoremove -y

คำสั่งเดียว

sudo apt update && sudo apt upgrade -y

สรุป

การจัดการ Package ด้วย APT สำหรับ Ubuntu Server เป็นพื้นฐานสำคัญที่ผู้ดูแลระบบ Linux ต้องเข้าใจ เพราะ APT (Advanced Package Tool) เป็นเครื่องมือหลักที่ใช้ในการติดตั้ง อัปเดต และถอนการติดตั้งซอฟต์แวร์ในระบบ โดยทำงานร่วมกับ Software Repository ของ Ubuntu ซึ่งช่วยจัดการ dependency ของโปรแกรมต่าง ๆ ให้โดยอัตโนมัติ คำสั่งที่ใช้งานบ่อย เช่น apt update สำหรับอัปเดตรายการแพ็กเกจ apt upgrade สำหรับอัปเดตซอฟต์แวร์ในระบบ apt install สำหรับติดตั้งโปรแกรมใหม่ และ apt remove หรือ apt purge สำหรับถอนการติดตั้ง นอกจากนี้ยังมีคำสั่ง apt autoremove เพื่อทำความสะอาดแพ็กเกจที่ไม่จำเป็น การเข้าใจและใช้งาน APT อย่างถูกต้องจะช่วยให้การดูแล Ubuntu Server มีประสิทธิภาพมากขึ้น ลดปัญหาความขัดแย้งของเวอร์ชันซอฟต์แวร์ และทำให้ระบบมีความเสถียรและปลอดภัยมากยิ่งขึ้น

—
Write by SysAdmin Knowledge
https://www.sysadmin.in.th
March 27, 2026